Bron van dit artikel


Datum plaatsing: 04-05-2003 23:05:00

HET SYMPATHISERENDE NSB-LID: EEN LICHT GEVAL

Professor Hans Blom is directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Hij zet de straf die Gerrit Vreken kreeg (een jaar ontzegging van zijn lidmaatschap van ADO en een onthouding van het stemrecht voor een periode van tien jaar) in perspectief.

"Je kunt uit de strafmaatregel de conclusie trekken dat de vervolgende instanties hem als een zeer licht geval beschouwden. Maar ook als iemand die iets heeft gedaan in strijd met de regels, zoals men die - voor een deel trouwens ook later - heeft vastgesteld. En het sympathiserende lidmaatschap van de NSB gedurende de oorlog was typisch zo'n geval. Het hoorde niet, maar als het daartoe beperkt bleef, kreeg je meestal een hele lichte maatregel."

"Overheersend was het gevoel, zeker in de publiciteit: NSB is fout. Klaar. Geen discussie. Hoe dan ook fout. De mate waarin gestraft wordt en waarvoor gestraft wordt heeft van heel veel toevalligheden afgehangen. Voor een deel ook van het moment waarop de mensen voor de instellingen kwamen die de straffen moesten opleggen. Als je kort na de oorlog voorkwam, werd je voor hetzelfde meestal veel zwaarder gestraft dan wanneer je een paar jaar later voorkwam. In dat opzicht was er sprake van verschuivende normen."

Volgens Blom was in 1940 niet vastgelegd dat je geen lid mocht zijn van de NSB. Dat was geen verboden activiteit. Blom: "Toch is men daar later wel voor gestraft, omdat dat op een abstract niveau als vaderlandsonlievend werd vastgesteld. Er is onder juristen een grote discussie geweest over de zuiverheid van deze vorm van rechtspleging."

Vreken stond in WO II bekend als een 'sympathiserend lid' van de NSB. Maar wat houdt dat begrip nu precies in? Blom haalt het antwoord uit de documentatie 'bijzondere rechtspleging'. Het werd als handleiding gebruikt bij het proces van vervolging van mensen die in de oorlog fout waren geweest.

Onder het hoofdstuk sympathiserend lid staat het volgende geschreven. 'De sympathiserende leden hadden dezelfde verplichtingen als de gewone leden, behoefden echter als zodanig in geen enkel opzicht aan de werkzaamheden deel te nemen. Daarom werden zij dan ook niet als volwaardig lid beschouwd. In het stamboek van de NSB in Utrecht werden zij niet opgenomen en ze kregen geen stamboeknummer. Het eigenlijke lidmaatschap kon verdiend worden door het sympathiserend lid als het tenminste gedurende drie maanden werkzaamheden ten behoeve van de NSB had verricht. De sympathiserende leden benaderden ongeveer het getal van dertigduizend en mochten geen zwart hemd of uniform dragen.'

Blom: "Het is een soort begin-lidmaatschap, waarin je niet zoveel hoefde te doen. Maar het was tevens bedoeld als sluis naar het echte lidmaatschap."

Zie ook de ander artikelen:
 

EEN BESCHULDIGING DIE 'NERGENS NAAR LIJKT"

GERRIT VREKEN: ONBEGREPEN EN GEBRANDMERKT

Prima reclame voor de NSB-partijbonzen

DE ZUIVERINGSCOMMISSIE STELT ORDE OP ZAKEN